ضمایر فاعلی فرانسه + جدول کامل با مثال و تمرین
در فارسی میتوانیم بگوییم «صحبت میکنی» و از پایان فعل بفهمیم که فاعل «تو» است. در یک جملهٔ خبری ساده در فرانسه، اگر فاعل را با ضمیر بیان کنیم، آن را معمولاً پیش از فعل میآوریم. برای مثال، در «Tu parles français» (فرانسوی صحبت میکنی)، tu همان «تو» است.
ضمایر فاعلی در زبان فرانسه مشخص میکنند دربارهٔ چه کسی یا چه چیزی صحبت میکنیم و فعل را بر اساس کدام شخص صرف میکنیم. اهمیت آنها در مکالمه هم پیداست. برای نمونه، فعل در «Je parle» (صحبت میکنم) و «Tu parles» (صحبت میکنی) یکسان تلفظ میشود و شنونده از روی je یا tu فاعل را تشخیص میدهد. به همین دلیل، هنگام تمرین صرف فعل، هر شکل را همراه با ضمیرش بلند بخوانید.
ضمایر فاعلی در زبان فرانسه کدام اند؟
ضمایر فاعلی زبان فرانسه واژههای کوتاهی هستند که نقش فاعل جمله را بر عهده میگیرند. با آنها میتوانید دربارهٔ خودتان صحبت کنید، یک یا چند نفر را خطاب کنید یا به شخص یا چیزی اشاره کنید که شنونده از قبل میشناسد. برای مثال، وقتی در جملهٔ اول از همکارتان نام میبرید، میتوانید در جملهٔ بعد بهجای تکرار نامش از ضمیر استفاده کنید.
برای انتخاب ضمیر مناسب، به موقعیت گفتوگو توجه کنید. وقتی مستقیماً با همکارتان حرف میزنید، او مخاطب شماست. وقتی دربارهٔ همان همکار با شخص دیگری صحبت میکنید، ضمیر عوض میشود. اگر دربارهٔ چند نفر یا چند چیز حرف میزنید، تعداد آنها و در مواردی جنس دستوری اسم نیز در انتخاب ضمیر اثر دارد.
ضمایر فاعلی اول شخص در زبان فرانسه
در زبان فرانسه، وقتی فقط دربارهٔ خودتان صحبت میکنید، از je به معنی «من» استفاده میکنید. اگر دربارهٔ گروهی حرف میزنید که خودتان هم عضو آن هستید، ضمیر nous به معنی «ما» را به کار میبرید. ضمیر je پیش از حرف صدادار یا h بیصدا به شکل j’ نوشته میشود، مانند j’étudie و j’habite.
| ضمیر | معنی و کاربرد | مثال و ترجمه |
|---|---|---|
| je / j’ | من · اولشخص مفرد وقتی گوینده فقط از خودش حرف میزند. |
Je travaille ici. اینجا کار میکنم. J’habite à Lyon. در لیون زندگی میکنم. |
| nous | ما · اولشخص جمع وقتی گوینده دربارهٔ خودش و یک یا چند نفر دیگر حرف میزند. |
Nous travaillons ici. اینجا کار میکنیم. |
ضمایر فاعلی دوم شخص در زبان فرانسه
هنگام صحبت مستقیم با مخاطب، در زبان فرانسه از دو ضمیر فاعلی tu و vous استفاده میکنیم. اگر مخاطب یک نفر باشد، انتخاب ضمیر به نوع رابطه و موقعیت گفتوگو بستگی دارد. Tu برای خطاب صمیمانه و vous برای خطاب محترمانه به کار میرود. اگر مخاطب چند نفر باشد، حتی در جمع دوستان، از vous استفاده میکنیم.
در اولین گفتوگو با فردی ناآشنا در یک موقعیت رسمی، vous انتخاب مناسبی است. شکل فعل با vous برای یک مخاطب و چند مخاطب یکسان است. برای نمونه، vous avez در هر دو موقعیت به معنی «دارید» است و موقعیت گفتوگو مشخص میکند چند نفر را خطاب کردهاید.
| ضمیر | معنی و موقعیت کاربرد | مثال و ترجمه |
|---|---|---|
| tu | تو · خطاب صمیمانه به یک نفر مثلاً هنگام صحبت با یک دوست |
Tu as rendez-vous à dix heures. ساعت ده وقت ملاقات داری. |
| vous | شما · خطاب محترمانه به یک نفر مثلاً هنگام صحبت با یک مراجعهکننده |
Madame, vous avez rendez-vous à dix heures. خانم، ساعت ده وقت ملاقات دارید. |
| vous | شما · خطاب به دو نفر یا بیشتر در موقعیتهای رسمی و صمیمانه |
Vous avez tous les deux rendez-vous à dix heures. هر دوتان ساعت ده وقت ملاقات دارید. |
ضمایر فاعلی سوم شخص در زبان فرانسه
برای صحبت دربارهٔ فرد، حیوان یا چیزی که فاعل جمله است، در زبان فرانسه از il، elle، ils و elles استفاده میکنیم. انتخاب میان این چهار ضمیر به شمار و جنس دستوری اسم بستگی دارد. برای تمرین این تفاوت، از نام حیوانات به فرانسوی استفاده کنید. مثلاً در جملهٔ Les tortues nagent («لاکپشتها شنا میکنند»)، میتوانید les tortues را با elles جایگزین کنید و بگویید Elles nagent. همین قاعده برای اشیا هم کاربرد دارد. برای le téléphone (تلفن) از il و برای la montre (ساعت) از elle استفاده میکنیم.
ضمیر on هم فعل را به صورت سومشخص مفرد میگیرد. این ضمیر میتواند به فرد یا افرادی نامشخص اشاره کند و در گفتوگوی روزمره اغلب به معنی «ما» به کار میرود. حتی در این کاربرد هم میگوییم On arrive، یعنی «داریم میرسیم».
| ضمیر | معنی و کاربرد | مثال و ترجمه |
|---|---|---|
| il | او / آن · مفرد مذکر برای یک مرد یا جانشینی اسم مفردِ مذکر |
Le téléphone ? Il est sur la table. تلفن؟ روی میز است. |
| elle | او / آن · مفرد مؤنث برای یک زن یا جانشینی اسم مفردِ مؤنث |
La montre ? Elle est dans le tiroir. ساعت؟ داخل کشو است. |
| ils | آنها · جمع مذکر یا گروه مختلط برای گروهی که دستکم یک عضو یا اسمِ مذکر دارد |
Paul et Léa ? Ils arrivent demain. پل و لئا؟ فردا میرسند. |
| elles | آنها · جمع مؤنث برای گروهی که همهٔ اعضا یا اسمهای آن مؤنثاند |
Léa et Nina ? Elles arrivent demain. لئا و نینا؟ فردا میرسند. |
| on | کسی، مردم یا ما · بسته به بافت جمله فعل همیشه به صورت سومشخص مفرد صرف میشود. |
On sonne à la porte. کسی زنگ در را میزند. On part à huit heures. ساعت هشت راه میافتیم. |
تفاوت ضمایر فاعلی فرانسه از نظر جنسیت و شمار
در ضمایر فاعلی فرانسه، شمار نشان میدهد که ضمیر مفرد است یا جمع. جنس دستوری نیز در انتخاب میان il و elle در مفرد و ils و elles در جمع نقش دارد. در اولشخص و دومشخص، شکل ضمیر برای گوینده یا مخاطب زن و مرد یکسان است.
هنگام جایگزینکردن اسم با ضمیر، دو سؤال بپرسید. اسم مفرد است یا جمع؟ مذکر است یا مؤنث؟ مثلاً la clé (کلید) مؤنث و مفرد است و با elle جایگزین میشود. در les clés (کلیدها)، جمعشدن اسم جنس دستوری آن را تغییر نمیدهد، پس ضمیر مناسب elles است. از آنجا که les هم برای اسمهای مذکر و هم برای اسمهای مؤنث به کار میرود، برای تشخیص جنس اسم بهتر است شکل مفرد آن را همراه با le یا la یاد بگیرید.
| جنس دستوری | مفرد | جمع |
|---|---|---|
| مذکر | le billet → il بلیت Il est dans le sac. داخل کیف است. |
les billets → ils بلیتها Ils sont dans le sac. داخل کیف هستند. |
| مؤنث | la clé → elle کلید Elle est dans le sac. داخل کیف است. |
les clés → elles کلیدها Elles sont dans le sac. داخل کیف هستند. |
| ترکیب مذکر و مؤنث | — | le billet et la clé → ils بلیت و کلید Ils sont dans le sac. هر دو داخل کیف هستند. |
تفاوت ضمایر فاعلی و ضمایر تأکیدی در فرانسه
ضمیر فاعلی مشخص میکند فعل برای چه کسی یا چه چیزی صرف شده است. در جملهٔ Je préfère le train. («قطار را ترجیح میدهم»)، je فاعل فعل préfère است. اگر در گفتوگویی بخواهید ترجیح خودتان را برجسته کنید، میتوانید بگویید Moi, je préfère le train. («من که قطار را ترجیح میدهم»). در این جمله moi روی گوینده تأکید میکند و je همچنان فاعل فعل است.
ضمایر تأکیدی که در منابع فرانسوی pronoms toniques نام دارند، بعد از حرف اضافه و در پاسخهای کوتاه هم به کار میروند. گاهی شکل نوشتاری دو ضمیر یکسان است و جایگاهشان نقش آنها را روشن میکند. برای مثال، در Elle parle avec nous. («او با ما صحبت میکند»)، elle فاعل است و nous بعد از حرف اضافهٔ avec نقش ضمیر تأکیدی دارد.
| وجه مقایسه | ضمیر فاعلی | ضمیر تأکیدی |
|---|---|---|
| صورتهای رایج | je, tu, il, elle, nous, vous, ils, elles | moi, toi, lui, elle, nous, vous, eux, elles صورتها به همان ترتیب ستون ضمیر فاعلی آمدهاند. |
| در جملهٔ کامل | Il reste ici. او اینجا میماند. il فاعل جمله است. |
Lui, il reste ici. او که اینجا میماند. lui روی «او» تأکید میکند. |
| در پاسخ به «چه کسی؟» | Je viens. من میآیم. |
Moi ! من! ضمیر بهتنهایی پاسخ را کامل میکند. |
| پس از حرف اضافه | در همین مثال، tu فاعلِ viens است. | Tu viens avec eux ? با آنها میآیی؟ eux پس از avec آمده است. |
صرف افعال فرانسوی با ضمایر فاعلی
برای صرف فعل در زبان فرانسه، پس از مشخصکردن زمان جمله، شکل فعل را با شخص و شمار فاعل هماهنگ کنید. مثلاً در زمان حال، «من کار میکنم» میشود je travaille و «ما کار میکنیم» میشود nous travaillons. در فعل باقاعدهٔ travailler، بخش travaill- ثابت میماند و شناسه تغییر میکند. فعل باقاعدهٔ finir الگوی دیگری دارد و فعل بیقاعدهٔ être شکلهایی مانند suis و sommes دارد که بهتر است همراه با ضمیر یاد بگیرید.
در جدول، il، elle و on در یک ردیف آمدهاند چون فعل با هر سه به صورت سومشخص مفرد صرف میشود. اگر در کلاس خصوصی فرانسه روی صرف فعل تمرین میکنید، از مدرس بخواهید ضمیر یکی از جملههایتان را عوض کند تا خودتان شکل درست فعل را پیدا کنید. برای مثال، On finit à six heures. و Nous finissons à six heures. هر دو میتوانند به معنی «ساعت شش کارمان را تمام میکنیم» باشند و هر کدام شکل فعل متناسب با ضمیر خود را دارند.
| ضمیر فاعلی | travailler کار کردن · باقاعده |
finir تمام کردن · باقاعده |
être بودن · بیقاعده |
|---|---|---|---|
| je | travaille | finis | suis |
| tu | travailles | finis | es |
| il / elle / on | travaille | finit | est |
| nous | travaillons | finissons | sommes |
| vous | travaillez | finissez | êtes |
| ils / elles | travaillent | finissent | sont |
قواعد کوتاه شدن ضمایر فاعلی فرانسه
در زبان فرانسه، به حذف مصوت پایانی یک واژه و جایگزینکردن آن با آپاستروف élision میگویند. در نوشتار معیار، ضمیر فاعلی je پیش از واژهای که با حرف صدادار یا h بیصدا شروع میشود، به j’ تبدیل میشود. آپاستروف بدون فاصله به واژهٔ بعد میچسبد، مثل j’aime و j’habite. BDL
برای تشخیص شکل درست، به واژهٔ بلافاصله بعد از ضمیر نگاه کنید. مثلاً در Je vous écoute. («به حرفتان گوش میدهم»)، واژهٔ بعد از je، ضمیر vous است که با حرف بیصدا شروع میشود. بنابراین je کامل میماند، هرچند فعل écoute با حرف صدادار آغاز شده است. اگر واژهٔ بعد با h شروع شود، نوع آن مهم است. h بیصدا در j’habite اجازهٔ کوتاهشدن میدهد و h مانع حذف (h aspiré) در je hausse شکل کامل ضمیر را حفظ میکند. در صورت تردید، نوع h را در فرهنگ لغت بررسی کنید.
| واژهٔ بعد از ضمیر | شکل ضمیر | مثال و ترجمه |
|---|---|---|
| حرف صدادار | je → j’ | J’aime ce quartier. این محله را دوست دارم. |
| h بیصدا | je → j’ | J’habite près de la gare. نزدیک ایستگاه قطار زندگی میکنم. |
| حرف بیصدا | je کامل میماند. | Je prends le métro. با مترو میروم. |
| h مانع حذف (h aspiré) | je کامل میماند. | Je hausse les épaules. شانههایم را بالا میاندازم. |
| حرف صدادار پس از tu | در نوشتار معیار، tu کامل میماند. در بازنویسی گفتوگوی خودمانی ممکن است به شکل t’ بیاید. |
معیار: Tu as le temps ? خودمانی: T’as le temps ? وقت داری؟ |
کاربرد ضمایر فاعلی در ساختار های غیر شخصی فرانسه
در ساختارهای غیرشخصی فرانسه، il جایگاه فاعل دستوری را پر میکند، بیآنکه به شخص یا چیز مشخصی اشاره کند. برای مثال، در Il pleut. («باران میبارد»)، il در ترجمهٔ فارسی معادل جداگانهای ندارد. همین il را هنگام گفتن ساعت به فرانسوی هم به کار میبریم. برای نمونه، Il est trois heures. یعنی «ساعت سه است». بیان وجود چیزی، ضرورت انجام کاری و ارزیابی یک عمل هم از کاربردهای ساختارهای غیرشخصی است.
فعل با il غیرشخصی به صورت سومشخص مفرد صرف میشود، حتی اگر بعد از آن اسم جمع بیاید. برای مثال، در Il reste deux places. («دو جا باقی مانده است»)، فعل reste مفرد است. همین معنا را میتوان با ساختار Deux places restent. هم بیان کرد که در آن deux places فاعل است و فعل به شکل جمع restent میآید.
| کاربرد | الگوی جمله | مثال و ترجمه |
|---|---|---|
| وضعیت هوا | il fait + adjectif برای توصیف وضعیت هوا با صفت |
Il fait froid ce matin. امروز صبح هوا سرد است. |
| بیان ساعت | il est + heure | Il est huit heures. ساعت هشت است. |
| وجود چیزی | il y a + groupe nominal بعد از عبارت ثابت، اسم یا گروه اسمی میآید. |
Il y a une pharmacie près de la gare. نزدیک ایستگاه قطار یک داروخانه هست. |
| بیان ضرورت | il faut + infinitif بعد از faut مصدر میآید. |
Il faut réserver à l’avance. باید از قبل رزرو کرد. |
| ارزیابی یک کار | il est + adjectif + de + infinitif | Il est important de vérifier l’adresse. بررسی نشانی مهم است. |
جمع بندی
برای استفادهٔ درست از ضمایر فاعلی فرانسه، ابتدا مشخص کنید چه کسی صحبت میکند، مخاطب کیست یا جمله دربارهٔ چه کسی یا چه چیزی است. در سومشخص، مفرد یا جمع بودن و جنس دستوری اسم هم در انتخاب ضمیر نقش دارد. سپس فعل را با ضمیر هماهنگ کنید، همانطور که Elle travaille در جمع به Elles travaillent تبدیل میشود.
جایگاه ضمیر هم به تشخیص نقش آن کمک میکند. در Moi, je préfère le train.، ضمیر moi برای تأکید و je برای بیان فاعل آمده است. در Il pleut. نیز il فاعل دستوری جمله است و به شخص یا چیز مشخصی اشاره نمیکند. برای مرور، یک جملهٔ کوتاه را با ضمیر دیگری بازنویسی کنید و ببینید شکل فعل چگونه تغییر میکند.



