گاهی معنی واژهها را میدانید، اما هنگام جملهسازی مطمئن نیستید فعل را کجا بگذارید، کدام زمان را انتخاب کنید یا سؤال را چطور بسازید. این سردرگمی معمولاً با حفظکردن قواعد بیشتر برطرف نمیشود؛ باید کاربرد هر قاعده را در جمله ببینید و خودتان آن را تمرین کنید.
در این مقاله، ۲۰ مورد از نکات گرامری زبان انگلیسی را از ساخت جملههای ساده تا بیان شرط و توضیح ایدههای پیچیدهتر مرور میکنیم. برای هر نکته، مثال، یک خطای رایج و تمرینی کوتاه آوردهایم تا بتوانید آموختههایتان را همانجا در جملهسازی به کار ببرید.
نکات پایه گرامر برای ساختن جمله درست
برای ساختن جمله انگلیسی، ابتدا باید بدانید هر بخش چه نقشی دارد: چه کسی کاری را انجام میدهد، چه کاری انجام میشود و آن کار روی چه کسی یا چه چیزی اثر میگذارد. پنج نکته زیر کمک میکنند جملههای ساده را درست بسازید و خطاهای رایج را زودتر تشخیص دهید. اگر این خطاها در جملههای خودتان تکرار میشوند، تمرین و بازخورد فردی در کلاس خصوصی زبان انگلیسی میتواند به برطرفکردنشان کمک کند.
۱. ترتیب فاعل، فعل و مفعول در جمله انگلیسی
در آموزش گرامر، شناخت ترتیب اجزای جمله یکی از قدمهای اولیه است. در یک جمله خبری ساده، معمولاً فاعل پیش از فعل و مفعول پس از فعل میآید: فاعل + فعل + مفعول. برای نمونه، در جمله Sara reads books، سارا فاعل، reads فعل و books مفعول است. جابهجایی این اجزا میتواند معنی جمله را عوض کند: The dog chased the boy یعنی «سگ پسر را تعقیب کرد»، اما The boy chased the dog معنای دیگری دارد. البته همه جملهها مفعول ندارند؛ The baby sleeps نیز جملهای کامل است.
اشتباه رایج هنگام ترجمه از فارسی، بردن فعل به انتهای جمله انگلیسی است:
نادرست: I English study.
درست: I study English.
تمرین کوتاه: با واژههای coffee / drinks / Mina جمله بسازید.
پاسخ: Mina drinks coffee
۲. هماهنگی فعل با فاعل و قانون سومشخص مفرد
در زمان حال ساده، فعل برای he، she، it و اسم مفردِ سومشخص معمولاً s یا es میگیرد: She works و Ali watches TV. این تغییر برای I، you، we و they انجام نمیشود: They work.
نکتهای که زیاد از قلم میافتد این است که در جمله منفی یا سؤالی، نشانه سومشخص روی does قرار میگیرد و فعل اصلی به شکل ساده برمیگردد:
نادرست: He doesn’t works here.
درست: He doesn’t work here.
برای بررسی جمله، پیش از نگاهکردن به فعل از خودتان بپرسید «فاعل کیست؟».
تمرین کوتاه: My sister ___ English every day. (study)
پاسخ: studies
۳. تفاوت فعلهای be و فعلهای اصلی
فعلهای am، is و are میتوانند بهتنهایی وضعیت، ویژگی یا مکان فاعل را بیان کنند: I am tired، She is a teacher و They are at home. اما وقتی میخواهید کاری مانند رفتن، خواندن یا کارکردن را در زمان حال ساده بیان کنید، از فعل اصلی استفاده میکنید:
She goes to school.
قرار دادن be پیش از فعل اصلیِ ساده، خطایی رایج است:
نادرست: She is go to school every day.
درست: She goes to school every day.
البته be میتواند فعل کمکی هم باشد؛ برای نمونه، در She is going to school به ساخت زمان حال استمراری کمک میکند. پس وجود is همیشه خطا نیست؛ باید ببینید فعل بعد از آن چه شکلی دارد و جمله چه معنایی میرساند.
تمرین کوتاه: کدام جمله برای بیان شغل درست است: He works a doctor یا He is a doctor؟
پاسخ: جمله دوم.
۴. کاربرد a، an و the پیش از اسم
وقتی برای نخستین بار از یک اسم مفردِ قابلشمارش و نامشخص صحبت میکنید، معمولاً a یا an به کار میبرید: I bought a book. اگر شنونده بداند درباره کدام کتاب صحبت میکنید، the مناسب است: The book is on my desk.
انتخاب بین a و an به صدای آغاز واژه بستگی دارد، نه فقط حرف اول آن: an hour درست است، چون صدای h تلفظ نمیشود؛ a university هم درست است، چون واژه با صدای «یـ» شروع میشود.
نادرست: I need pen.
درست: I need a pen.
تمرین کوتاه: جای خالی را کامل کنید: She bought ___ umbrella
پاسخ: an umbrella
۵. تفاوت اسمهای قابلشمارش و غیرقابلشمارش
اسم قابلشمارش را میتوان بهصورت یک یا چند عدد شمرد: one apple، two apples. اسم غیرقابلشمارش معمولاً به این شکل جمع بسته نمیشود؛ برای نمونه، water، information و advice در کاربرد معمول غیرقابلشمارشاند.
این تفاوت روی واژههای اطراف اسم هم اثر میگذارد. میگوییم many books، اما much information. اگر بخواهید اطلاعات یا توصیه را بشمارید، از واحدی مانند a piece of کمک بگیرید:
نادرست: She gave me two advices.
درست: She gave me two pieces of advice.
هنگام یادگیری اسمهای تازه، فقط معنی آنها را یادداشت نکنید؛ قابلشمارش یا غیرقابلشمارش بودنشان را هم بررسی کنید.
تمرین کوتاه: کدام عبارت درست است: three informations یا three pieces of information؟
پاسخ: عبارت دوم.

نکات مهم گرامری درباره زمان فعلها
برای انتخاب زمان فعل، فقط به «گذشته، حال یا آینده» فکر نکنید. مهم است بدانید درباره یک عادت صحبت میکنید، کاری در جریان است یا نتیجه یک اتفاق هنوز به زمان حال ارتباط دارد. همین تفاوتهای کاربردی در رایتینگ و اسپیکینگ آیلتس هم اهمیت دارند؛ بنابراین هنگام انتخاب بهترین کتاب گرامر آیلتس، به تمرینهایی توجه کنید که زمانها را در متن و جمله آموزش میدهند.
۶. تفاوت حال ساده و حال استمراری
حال ساده معمولاً برای عادتها و واقعیتها به کار میرود: I work from home یعنی «من از خانه کار میکنم». حال استمراری کاری را نشان میدهد که اکنون یا در دوره فعلی در جریان است: I’m working from home this week یعنی «این هفته دارم از خانه کار میکنم».
پس تفاوت این دو همیشه «هر روز» در برابر «همین لحظه» نیست. جمله دوم میتواند درباره وضعیتی موقت در طول یک هفته باشد، حتی اگر گوینده در لحظه صحبت پشت میز کار نباشد.
نادرست برای بیان یک عادت: I’m going to work by bus every day.
درست: I go to work by bus every day.
برای تمرین در تقویت مکالمه انگلیسی در منزل، یکبار کارهای همیشگی خود و بار دیگر تغییرات موقت این هفته را توضیح دهید.
تمرین کوتاه: برای «این روزها دارم برای آزمون مطالعه میکنم» کدام مناسبتر است؟
پاسخ: I’m studying for an exam these days
۷. تفاوت گذشته ساده و گذشته استمراری
گذشته ساده میگوید اتفاقی رخ داد یا به پایان رسید: I called Sara last night. گذشته استمراری ما را به میانه یک فعالیت در گذشته میبرد: I was studying when Sara called. در مثال دوم، مطالعه در جریان بود که تماس سارا اتفاق افتاد.
اگر دو اتفاق پشتسرهم رخ داده باشند، معمولاً هر دو را با گذشته ساده بیان میکنیم: I finished my homework and called Sara. اما وقتی میخواهیم نشان دهیم یک اتفاق فعالیتی در جریان را قطع کرده، ترکیب گذشته استمراری و گذشته ساده روشنتر است.
نادرست برای بیان کاری که هنگام تماس در جریان بود: I studied when Sara called.
دقیقتر: I was studying when Sara called
تمرین کوتاه: While I ___ dinner, the phone rang. (cook)
پاسخ: was cooking
۸. تفاوت حال کامل و گذشته ساده
وقتی زمان مشخصِ یک اتفاقِ تمامشده را میگویید، معمولاً از گذشته ساده استفاده میکنید: I visited London in 2022. اما وقتی تجربه یا نتیجه آن اتفاق مهم است و زمان دقیق را مشخص نمیکنید، حال کامل مناسب است: I have visited London.
به همین دلیل، نمیتوان یک زمان تمامشده مثل yesterday را در جملهای مانند I have seen him yesterday با حال کامل آورد. شکل درست آن I saw him yesterday است. در مقابل، I have lost my keys توجه را به نتیجه فعلی جلب میکند: کلیدهایم را گم کردهام و اکنون آنها را ندارم.
تمرین کوتاه: برای «دیروز او را دیدم» کدام درست است؟
پاسخ: I saw her yesterday
۹. انتخاب بین will و going to برای آینده
هر دو ساختار درباره آینده صحبت میکنند، اما انتخابشان به موقعیت بستگی دارد. going to اغلب برای تصمیمی که از قبل گرفتهاید به کار میرود: I’m going to study tonight. will برای تصمیمی که همان لحظه میگیرید طبیعی است: «کسی در را میزند»؛ I’ll get it.
در پیشبینی هم به نشانهها توجه کنید. اگر ابرهای تیره را میبینید، It’s going to rain انتخاب طبیعیتری است. اگر صرفاً نظرتان را درباره آینده میگویید، I think it will rain tomorrow مناسب است. اینها مرزهای مطلق نیستند، اما برای انتخاب در مکالمه راهنمای خوبیاند.
تمرین کوتاه: دوستتان میگوید «کیفم خیلی سنگین است» و شما همان لحظه پیشنهاد کمک میدهید.
پاسخ: I’ll help you
۱۰. فعلهایی که معمولاً در زمان استمراری نمیآیند
بعضی فعلها بیشتر حالت، نظر، مالکیت یا احساس را بیان میکنند تا فعالیتی در جریان؛ مانند know، believe، want و own. به همین دلیل معمولاً میگوییم I know the answer، نه I’m knowing the answer.
با این حال، نباید یک فهرست را بدون توجه به معنی فعل حفظ کنید. I think you’re right یعنی «فکر میکنم حق با توست» و یک نظر را بیان میکند؛ اما I’m thinking about your offer یعنی «دارم درباره پیشنهادت فکر میکنم» و به یک فرایند ذهنی اشاره دارد. پس یک فعل ممکن است با تغییر معنی، در زمان استمراری هم به کار برود.
نادرست برای بیان مالکیت: She is owning a car.
درست: She owns a car.
تمرین کوتاه: برای «جواب را میدانم» کدام درست است؟
پاسخ: I know the answer
نکات گرامری زبان انگلیسی برای ساختن جملههای دقیقتر در مکالمه روزمره
پس از ساختن جمله و انتخاب زمان فعل، نوبت به جزئیاتی میرسد که در گفتوگو و نوشتن زیاد به کار میآیند: پرسیدن سؤال، منفیکردن، اشاره به افراد و توصیف آنها. خطاهای این بخش معمولاً کوچکاند، اما گاهی منظور جمله را تغییر میدهند.
۱۱. جای فعل کمکی در جملههای سؤالی و منفی
برای سؤالیکردن جملهای که فعل اصلی آن در حال ساده یا گذشته ساده است، معمولاً do، does یا did را پیش از فاعل میآوریم: Do you work here? و Did she call you? برای منفیکردن نیز فعل کمکی همراه با not میآید: She doesn’t work here.
پس از does و did، فعل اصلی به شکل ساده برمیگردد:
نادرست: Did you went there?
درست: Did you go there?
اما اگر جمله از قبل فعل کمکی یا فعل be داشته باشد، معمولاً do اضافه نمیکنیم: Are you ready? و Can she drive? هنگام ساخت سؤال، اول فعل جمله را پیدا کنید؛ همین کار مشخص میکند به do نیاز دارید یا نه.
تمرین کوتاه: از She likes coffee سؤال بسازید.
پاسخ: Does she like coffee?
۱۲. تفاوت ضمیرهای فاعلی، مفعولی و ملکی
شکل ضمیر به نقش آن در جمله بستگی دارد. I انجامدهنده کار است، me دریافتکننده کار و my نشان میدهد چیزی به من تعلق دارد: I called Sara، Sara called me و This is my phone.
یک تفاوت کاربردی دیگر میان my و mine است. My پیش از اسم میآید، اما mine بهتنهایی جای عبارت ملکی را میگیرد: This is my phone و This phone is mine.
نادرست: Please call I.
درست: Please call me.
برای انتخاب ضمیر، جمله را ساده کنید و ببینید شخص موردنظر فاعل است، پس از فعل یا حرف اضافه میآید، یا مالک چیزی است.
تمرین کوتاه: This bag belongs to Sara. It’s ___. (she)
پاسخ: hers
۱۳. تفاوت صفت و قید و جای هرکدام در جمله
صفت معمولاً اسم را توصیف میکند: She is a careful driver. قید میتواند چگونگی انجام فعل را نشان دهد: She drives carefully. بنابراین اگر میخواهید بگویید «چگونه رانندگی میکند»، به carefully نیاز دارید، نه careful.
با این حال، هر واژهای که پس از فعل میآید قید نیست. پس از فعلهایی مانند be، look و feel، وقتی ویژگی فاعل را بیان میکنید، صفت به کار میرود: She looks tired و I feel happy.
نادرست: He speaks English fluent.
درست: He speaks English fluently.
برای تشخیص، بپرسید «دارم چه چیزی را توصیف میکنم؟» اگر پاسخ یک شخص یا چیز است، احتمالاً صفت میخواهید؛ اگر شیوه انجام کار است، معمولاً قید لازم دارید.
تمرین کوتاه: The children played ___. (quiet)
پاسخ: quietly
۱۴. کاربرد فعلهای وجهی مانند can، should و must
فعلهای وجهی به جمله معنایی مانند توانایی، توصیه یا الزام اضافه میکنند. Can میتواند توانایی را نشان دهد: She can swim. با should توصیه میکنیم: You should rest. و must میتواند الزام قوی را برساند: You must wear a seat belt.
بعد از این فعلها، فعل اصلی به شکل ساده و بدون to میآید؛ حتی اگر فاعل سومشخص مفرد باشد:
نادرست: She can speaks English.
درست: She can speak English.
تفاوت منفی آنها هم مهم است: You mustn’t park here یعنی «اینجا پارککردن ممنوع است»، اما You don’t have to park here یعنی «مجبور نیستی اینجا پارک کنی». این دو را نباید بهجای هم به کار برد.
تمرین کوتاه: برای توصیه به دوستی که خسته است، جمله را کامل کنید: You ___ get some rest.
پاسخ: should
۱۵. ساخت صفتهای مقایسهای و عالی
وقتی دو چیز را مقایسه میکنید، از شکل مقایسهای صفت استفاده میشود: This room is smaller than that one. برای مشخصکردن یک مورد در میان چند مورد، شکل عالی را به کار میبرید: This is the smallest room in the house.
بسیاری از صفتهای کوتاه -er و -est میگیرند؛ برای بسیاری از صفتهای بلندتر از more و most استفاده میشود: more interesting و the most interesting. برخی نیز شکل نامنظم دارند؛ مانند good → better → best.
نادرست: This book is more easier than that one.
درست: This book is easier than that one.
پیش از انتخاب ساختار، ببینید دو مورد را با هم مقایسه میکنید یا یک مورد را از میان یک گروه مشخص میکنید.
تمرین کوتاه: Of the three routes, this one is the ___. (short)
پاسخ: shortest
نکات مهم گرامری زبان انگلیسی برای بیان منظورهای پیچیدهتر
با جملههای ساده میتوان اطلاعات اصلی را منتقل کرد؛ اما برای توضیح دلیل، بیان شرط یا مشخصکردن اینکه درباره کدام شخص و چیز صحبت میکنیم، به ساختارهای بیشتری نیاز داریم. نکته مهم این است که این ساختارها را همراه با معنایشان یاد بگیریم، چون گاهی تغییر شکل جمله، منظور ما را هم تغییر میدهد.
۱۶. انتخاب بین فعل ingدار و مصدر با to
وقتی دو فعل در یک جمله میآیند، شکل فعل دوم همیشه یکسان نیست. بعد از بعضی فعلها، شکل -ing میآید: I enjoy reading. بعد از بعضی دیگر، مصدر با to به کار میرود: I decided to read the book.
بهجای حفظکردن یک قانون کلی برای همه فعلها، فعل و ساختار پس از آن را با هم یاد بگیرید؛ مثلاً enjoy doing something و decide to do something. پس از حرف اضافه نیز اگر فعل بیاید، معمولاً شکل -ing دارد: She is interested in learning English.
نادرست: I enjoy to read.
درست: I enjoy reading.
گاهی هر دو شکل ممکناند، اما معنی تغییر میکند. I stopped smoking یعنی «سیگارکشیدن را ترک کردم»؛ I stopped to smoke یعنی «توقف کردم تا سیگار بکشم».
تمرین کوتاه: We decided ___ early. (leave)
پاسخ: to leave
۱۷. ساخت و کاربرد جملههای شرطی
جمله شرطی نشان میدهد نتیجهای در چه شرایطی رخ میدهد. اگر درباره یک احتمال واقعی در آینده حرف میزنید، معمولاً در بخش if از حال ساده و در بخش نتیجه از will استفاده میکنید: If it rains, we’ll stay home.
برای تصور موقعیتی خلاف واقع یا بعید در زمان حال، معمولاً از گذشته ساده در بخش شرط و would در بخش نتیجه استفاده میشود: If I had more time, I would travel more. در این جمله، had به گذشته اشاره نمیکند؛ نشان میدهد گوینده اکنون وقت بیشتری ندارد یا آن را دور از دسترس میبیند.
نادرست برای بیان احتمال آینده: If it will rain, we’ll stay home.
درست: If it rains, we’ll stay home.
پیش از انتخاب ساختار، از خود بپرسید «این شرط را واقعی و ممکن میدانم یا دارم موقعیتی فرضی را تصور میکنم؟».
تمرین کوتاه: If she studies, she ___ the exam. (pass)
پاسخ: will pass
۱۸. تفاوت جمله معلوم و مجهول
در جمله معلوم، انجامدهنده کار در مرکز توجه است: The manager sent the email. در جمله مجهول، توجه به چیزی جلب میشود که کار روی آن انجام شده است: The email was sent.
برای ساخت مجهول، از شکل مناسب فعل be و قسمت سوم فعل استفاده میکنیم. اگر انجامدهنده کار مهم باشد، میتوانیم آن را با by بیاوریم: The email was sent by the manager. اما وقتی انجامدهنده معلوم نیست یا اهمیتی ندارد، حذف آن جمله را روانتر میکند.
نادرست: The email was send yesterday.
درست: The email was sent yesterday.
مجهول را صرفاً برای رسمیترشدن متن به کار نبرید. وقتی میدانید چه کسی کاری را انجام داده و این اطلاعات برای خواننده مهم است، جمله معلوم معمولاً روشنتر است.
تمرین کوتاه: Someone cleaned the room. را به مجهول تبدیل کنید.
پاسخ: The room was cleaned
۱۹. کاربرد جملههای موصولی با who، which و that
جمله موصولی به اسمِ پیش از خود اطلاعات بیشتری اضافه میکند. برای اشاره به شخص معمولاً از who و برای اشاره به چیز از which استفاده میکنیم: The woman who called you is my teacher و The book which I borrowed is useful. در جملههای موصولیِ مشخصکننده، that نیز اغلب میتواند بهجای who یا which بیاید.
تفاوت مهم این است که گاهی اطلاعات موصولی برای شناختن شخص یا چیز موردنظر ضروری است: The student who sits near the window is absent. بدون بخش who sits near the window ممکن است ندانیم کدام دانشآموز غایب است.
نادرست: The woman which called you is my teacher.
درست: The woman who called you is my teacher.
تمرین کوتاه: جملهها را به هم وصل کنید: I met a teacher. She works in London
پاسخ: I met a teacher who works in London
۲۰. انتخاب حرف اضافه مناسب در عبارتهای پرکاربرد
حرف اضافه را نمیتوان همیشه با ترجمه مستقیم از فارسی انتخاب کرد. در انگلیسی میگوییم interested in، depend on و listen to. بهتر است اینها را بهصورت عبارت کامل یاد بگیرید، نه اینکه واژههایی مانند in و on را جداگانه حفظ کنید.
گاهی هم انگلیسی به حرف اضافهای که در ترجمه فارسی انتظار دارید نیاز ندارد:
نادرست: We discussed about the problem.
درست: We discussed the problem.
هنگام ثبت واژههای تازه، کنار فعل یا صفت، یک جمله نمونه هم بنویسید؛ مثلاً I’m interested in photography. این کار کمک میکند حرف اضافه را در موقعیت واقعی به خاطر بیاورید.
تمرین کوتاه: It depends ___ the weather.
پاسخ: on
یادگیری این نکات را از کجا شروع کنیم؟
برای یادگیری تمام نکات گرامری زبان انگلیسی، لازم نیست همه قواعد را همزمان تمرین کنید. از جملههایی شروع کنید که اکنون در ساختنشان مشکل دارید و پس از تسلط نسبی بر هر بخش، سراغ ساختار بعدی بروید.
اگر هنوز ساختن جمله ساده برایتان دشوار است، ابتدا ترتیب واژهها، فعلهای be، هماهنگی فاعل و فعل و سؤالسازی را تمرین کنید. وقتی میتوانید درباره کارهای روزمره خود جمله خبری، منفی و سؤالی بسازید، تفاوت زمانها، حروف تعریف و ضمیرها را به برنامهتان اضافه کنید. ساختارهایی مانند جمله شرطی، مجهول و موصولی زمانی مفیدترند که این پایه را در جملهسازی به کار میبرید.
برای سنجش یادگیری، پس از مطالعه هر قاعده سه جمله درباره زندگی خودتان بنویسید: یک جمله خبری، یک جمله منفی و یک سؤال. روز بعد، بدون نگاهکردن به مثالها، سه جمله تازه بسازید. اگر فقط تمرینهای جای خالی را درست پاسخ میدهید اما نمیتوانید جملهای از خودتان بنویسید، آن قاعده هنوز به تمرین نیاز دارد.
اگر برای این تمرینها منبع میخواهید، هنگام خرید کتاب گرامر انگلیسی کتابی متناسب با سطح خود انتخاب کنید که در کنار توضیح قواعد، فرصت جملهسازی و بررسی پاسخها را هم به شما بدهد.
جمعبندی
مهمترین نکات گرامری زبان انگلیسی زمانی به کارتان میآیند که بتوانید با آنها منظور خود را دقیقتر بیان کنید؛ از ساختن یک سؤال ساده تا روایت اتفاقی در گذشته یا بیان یک شرط. هر قاعده را با جملههایی درباره زندگی خودتان تمرین کنید و روز بعد، بدون نگاهکردن به مثالها، دوباره از آن استفاده کنید. اگر برای ادامه تمرین به منبع نیاز دارید، راهنمای بهترین کتاب گرامر انگلیسی به شما کمک میکند گزینهای متناسب با سطح خود انتخاب کنید.
- سفیرمدیا
- مهر 5, 1405

۴ دیدگاه برای “۲۰ نکته گرامری زبان انگلیسی با مثال، اشتباه رایج و تمرین”
ممنون از مطلب مفیدتون من همیشه با یادگیری گرامر مشکل داشتم و به قول معلم زبانم همیشه غلط غولوط حرف میزنم. کتاب گرامر خوب چی پیشنهاد میکنید؟
سلام. از کتاب گرامر بتی آذر استفاده کنید.
سلام من اگر بخوام از پایه گرامر یاد بگیرم چه کتابی به من پیشنهاد میکنید ممنونم
سلام برای یادگیری گرامر زبان از پایه از سطح بیسیک کتاب grammar in use، Oxford practice grammar و یا grammar course استفاده کنید. برای خرید کتاب گرامر روی لینک زیر کلیک کنید.
خرید کتاب گرامر انگلیسی